Blog

Read our blogs

आज की भागदौड़ भरी जीवनशैली में डायबिटीज़ (मधुमेह) एक बेहद आम लेकिन गंभीर बीमारी बन चुकी है। कई बार शरीर शुरुआत में कुछ संकेत देता है, लेकिन हम उन्हें सामान्य समस्या समझकर नजरअंदाज कर देते हैं। यदि समय रहते इन

May 26, 2026

Diabetes ची सुरुवातीची 10 लक्षणे

Uncategorized

by aptaashriblogs

0 Comments

आजच्या धावपळीच्या जीवनात Diabetes (मधुमेह) हा अत्यंत सामान्य पण गंभीर आजार बनला आहे. अनेक वेळा सुरुवातीला शरीर काही संकेत देत असते, पण आपण त्याकडे दुर्लक्ष करतो. योग्य वेळी लक्षणे ओळखली नाहीत तर Diabetes चा परिणाम डोळे, हृदय, नसांबरोबरच किडनीवरही होऊ

December 2, 2025

अळीव – हिवाळ्यातील सर्वोत्तम सुपरफूड!

पौष्टिक, शक्तिवर्धक आणि शरीराला उब देणारी खीर

हिवाळा सुरू झाला की आपल्या शरीराला विशेष उब, ताकद आणि रक्तवाढीची गरज असते. अशा वेळी एकदम नैसर्गिक, परंपरागत आणि विज्ञानानेही मान्य केलेलं सुपरफूड म्हणजे अळीव (Garden Cress Seeds).
अळीवला आयुर्वेदात बल्य (शक्तिवर्धक) आणि रक्तवर्धक मानले जाते. हिमोग्लोबिन वाढवणे, केसगळती कमी करणे, सांधे-कंबरदुखी दूर करणे यासाठी हे उत्तम आहे.

पूर्वी बाळंतीणीला गर्भिणी अवस्थेत आणि डिलिव्हरी मध्ये झालेली झीज भरून काढण्यासाठी ही खीर दिली जायची…. आजही अनेक ठिकाणी दिली जाते.

डिलिव्हरी नंतर जर सेक शेकोटी करायची राहून गेली असेल आणि त्यामुळे न खाता अंग फुगत असेल… हाडं सांध्याच्या तक्रारी उद्भवत असतील……तर आम्ही आमच्या रुग्णांना औषधी पंचकर्म सोबत ही खीर ही खायचा सल्ला देत असतो.

उंची कमी असणाऱ्या मुलांमध्ये ही ही खीर चांगलीच कामी येते.

फक्त उष्ण असल्याने, हिवाळ्यातच घ्यावी किंवा इतर वेळी घेताना आयुर्वेद डॉक्टरांचा सल्ला महत्त्वाचा…!

अळीवची खीर म्हणजे हिवाळ्यातलं घराघरातलं अमृत!
आज जाणून घेऊया अशीच मऊ, रसरशीत, सुगंधी आणि शक्तिवर्धक अळीव खीर कशी तयार करायची.

—

🍲 अळीव खीर – ४ जणांसाठी (पौष्टिक, स्वादिष्ट आणि शरीराला उब देणारी!)

साहित्य:
अळीव / हळवा बी – २ टेबलस्पून
दूध – ½ लिटर
साजूक तूप – १ टीस्पून
गूळ – ¼ कप (चवीनुसार)
वेलची पूड – ¼ टीस्पून
किसलेला नारळ – १ टेबलस्पून (ऐच्छिक)
बदाम/काजू – १ टेबलस्पून (बारीक चिरलेले)

👩🏻‍🍳 कृती

1️⃣ अळीव फुलवणे – खीर पचायला हलकी करणारा महत्वाचा टप्पा

अळीव कोमट पाण्यात १ तास भिजवून ठेवा.
ते फुलून मऊसर होते आणि पचायला अत्यंत हलके होते.

2️⃣ खीरचा बेस तयार करणे
कढईत तूप गरम करून भिजवलेला अळीव हलकेसे परता.
आता त्यात दूध घालून उकळी येऊ द्या.
५–६ मिनिटं सतत ढवळत शिजवा—अळीव दूधात मिसळल्यावर खीर नैसर्गिकरित्या घट्ट होते.

3️⃣ गुळाचा गोडवा आणि वेलचीचा सुगंध

गूळ घालून पूर्ण वितळू द्या.
नंतर वेलची पूड आणि ड्रायफ्रुट्स घालून २ मिनिटं शिजवा.
तयार झालेली सुगंधी, उबदार, पोषक अळीव खीर गॅस बंद करून ५ मिनिटं झाकून ठेवा.
खीर बसली की अजून मऊ आणि स्वादिष्ट होते.

गरम किंवा कोमट — दोन्ही प्रकारे अप्रतिम!

💪 अळीवचे विशेष आरोग्य फायदे (Extra Add-on Information)

✔ हिमोग्लोबिन वाढवते

अळीवमध्ये नैसर्गिक आयर्न, फोलिक अ‍ॅसिड आणि व्हिटॅमिन C असते—रक्तवाढीसाठी परफेक्ट संयोजन!

✔ केसगळती कमी करते आणि केस मजबूत करते , ओमेगा-३, प्रोटीन्स आणि मिनरल्समुळे केसांची मुळे मजबूत होतात.

✔ हाडे व सांधे मजबूत करते. कॅल्शियम, मॅग्नेशियम आणि नैसर्गिक “वॉर्मिंग प्रॉपर्टीज” मुळे हिवाळ्यातील सांधेदुखीवर उपयोगी.

✔ नवीन मातांसाठी (Postpartum) अत्यंत फायदेशीर आहे. अळीव पारंपरिकरित्या प्रसूतीनंतर शक्ती वाढवण्यासाठी दिले जाते.

✔ रोगप्रतिकारक शक्ती वाढवते. अँटिऑक्सिडंट्स आणि मिनरल्समुळे शरीराची इम्युनिटी नैसर्गिकरीत्या सुधारते.

अळीव खीर म्हणजे हिवाळ्यातील एक परफेक्ट पौष्टिक बेत! चव, उब, ताकद + आरोग्य + हिमोग्लोबिन + सांधे + केस अशी पूर्ण काळजी!

हिवाळ्यात प्रत्येक घरात दर 7- 8 दिवसांनी ही खीर जरूर बनवा.

Dr Shalaka Bhakare – Kadam
B.A.M.S, C.C.G.(गर्भसंस्कार)
आप्तश्री आयुर्वेद, पुणे
Cont.738 779 3189

Uncategorized

by shriayurvedic01@gmail.com

0 Comments

arthritis, ayurved, Ayurved Treatment, ayurvedic, rheumatoid, rheumatology

May 29, 2025

क्रोनिक किडनी डिसिज (CKD) – एक गंभीर पण आयुर्वेदाद्वारे रोखता येण्याजोगा आजार…!

CKD – क्रोनिक किडनी डिसिज म्हणजे मूत्रपिंडांची कार्यक्षमता हळूहळू कमी होणे. ही एक दिर्घकालीन स्थिती असून ती सहसा हळूहळू वाढत जाते. मूत्रपिंडा द्वारे शरीरातील अपायकारक पदार्थ बाहेर टाकण्याचे, electrolyte balance – पाण्याचे प्रमाण नियंत्रित ठेवण्याचे आणि रक्तदाब सांभाळण्याचे महत्त्वाचे कार्य केले जाते. CKD झाल्यास ही कार्यक्षमता हळूहळू कमी होत जाते. किडनीचे काम जस जसे कमी होईल तसे रक्तातील टाकावू – विषारी पदार्थोंचे प्रमाण वाढू लागते, जसे की Sr Creatinine, Sr.Uric Acid, Sr.Urea, Sr. Pottasium.

आणि त्यामूळे शुद्ध रक्ता सोबत या विषाक्त पदार्थांचाही पूरवठा शारीर अवयवांना होवु लागतो. आणि त्यामूळे इतर चांगल्या अवयवांची ही कार्यक्षमता कमी होऊ लागते.

CKD – किडनी निकामी होण्याची कारणे:
CKD होण्यामागे अनेक कारणे असू शकतात, त्यापैकी मुख्य म्हणजे:

1. मधुमेह (साखरेचा आजार): दीर्घ कालिन टाइप 1 आणि टाइप 2 मधुमेह हे CKD चे सर्वात सामान्य कारण आहे.

2. उच्च रक्तदाब: नेहमी रक्तदाब जास्त राहात असल्यानं मूत्रपिंडांवर ताण येतो.

3. जंतुसंसर्ग : मूत्रपिंडांवर वारंवार होणारे संसर्ग.

4. जन्मत : किंवा अनुवंशिक कारणे:
गर्भाशयात गर्भ निर्मिती होताना बिज दोष किंवा गर्भावस्थेत चुकीचा आहार विहार आदि कारणाने जन्मत: किडनी विकार असू शकतात .
कधी कधी CKD कुटुंबामध्ये आनुवंशिकतेने हि होतो.

5. Medicine अतिवापर: काही वेदनाशामक औषधे (जसे की ibuprofen) दीर्घकाळ घेतल्यास मूत्रपिंडांना नुकसान होऊ शकते.

तसेच किमोथेरेपी – रेडिएशन – जुटान आजारासाठी दीर्घकाल औषधी उपचार आदि कारणाने किडनी वर परिणाम होतो.

6.अयोग्य आहार:
नासलेले – सडलेले खराब अन्न आदि दूषित आहार, विरुद्ध आहार, अयोग्य वेळी आहार सेवन, चुकीच्या प्रमाणात आहार घेणे इत्यादी कारणाने अपचन होऊन शरीराचे metabolism बिघडते. त्यातून शरीरात अधिक प्रमाणात आम किंवा विषारी द्रव्य तयार होतात. जी शरीरातून सहजतेने बाहेर पडत नाही.रक्तात फिरत राहतात. किडनीमध्ये रक्ताचे फिल्ट्रेशन होत असतात, किडनीचे फंक्शनल युनिट असलेल्या नेफ्रॉन ला जखमा तयार करतात. यातून किडनी चे काम कमी होत जाते.

7. विषारी पदार्थाचे सेवन : प्रिजर्वेटिव, केमिकल युक्त मसाले -चटनी -स्वास आदि, केमिकल युक्त मद्यपान – drugs, सॉफ्ट ड्रिंक, स्वीटनर इत्यादि. अधिक सेवन.
किंवा आत्महत्या आदि प्रयोगात विष प्राशन याने शरीरात गेलेली विष द्रव्य ही किडनी मधून बाहेर पडताना नेफरॉन injury करतात.

8. वेगावरोध: मल (शौचास), मूत्र(लघवीला), वायु (पाद) वेग आला असेल आणि तो बलपूर्वक अडवून ठेवला जात असेल किंवा ठेवण्याची सवय असेल तर याचाही किडनीच्या कार्यावर परिणाम होतो.

स्त्रियांमध्ये पाळी आडवण्याची औषधी घेऊन पाळी अडवणे किंवा इतर काही कारणाने पाळी न येणे यासारखी कारणे ही किडणीच्या नियमित कामावर परिणाम करतात.

CKD आजाराची लक्षणे:
प्रारंभिक टप्प्यात शरीर स्वतः हून किडनी बरी करण्यासाठी प्रयत्न करत असते. त्या काळात कोणतीही स्पष्ट लक्षणे दिसून येत नाहीत. परंतु व्यक्ती कडून आजार होण्यासाठी असलेले कारण घेणे चालूच असेल तर आजार पुढच्या टप्यात जातो.

आजार पुढे गेल्यावर पुढील लक्षणे दिसू शकतात:

थकवा आणि अशक्तपणा (Fatigue and Weakness)
* शरीरात सूज (Swelling in legs, ankles, or feet)
* लघवीमध्ये बदल (Changes in urination frequency)
* उलटी आणि मळमळ (Nausea and Vomiting)
* भूक न लागणे (Loss of Appetite)
* त्वचेला खाज येणे (Itching)
* श्वास घेण्यास त्रास (Shortness of Breath)
* झोप न येणे (Difficulty Sleeping)

निदान (Diagnossis ) :
लघवीला होणारी जळजळ, लघवी होण्याचे प्रमाण, लघवीचा रंग – वास, लघवी करताना होणारा फेस आदि गोष्टी वरून रुग्णाला स्वतः ला किडनी चे काम बिघडले असल्याचे कळू शकते.

Investigation:
– eGFR
– RFT/KFT (Renal/Kidney function test)
– Sr Electrolyte
– Hemogram

या Blood Test द्वारे या आजाराचे निदान होते.

पोटाच्या सोनोग्राफी/MRI/CT scan द्वारे किडनीचा आकार , अडथळे आणि Parenchyamal Stage समजते.

लघवीच्या तपासणीत मूत्र मार्गातील जंतु संसर्ग – Protin loss समजतो.

या सर्व तपासण्याद्वारे आपण किडनीचे काम कसे चालू आहे याचा अनुमान काढू शकतो.

Tratment (उपचार):
आजच्या Allopathic Science – या आधुनिक शास्त्रानुसार, CKD हा आजार कधीच बरा होत नाही, वाढत जातो त्या मध्ये सुधारणा होऊ शकत नाही. म्हणजे Irreversible आहे असे म्हटले आहे.

उच्च रक्तदाब आणि साखर नियंत्रणात ठेवणारी औषधे, नियमित डायलिसिसने तो नियंत्रित ठेवन्याचा प्रयत्न केला जातो.

परंतु, जर दुसऱ्या तिसऱ्या दिवशी घरातील कुणाला तरी बरोबर घेऊन हॉस्पिटल वारी करणे, injection टोचवणे, शरीर मशीनला जोडून 4-5 तास झोपून राहणे, सोबत मिळणारी ताप – थंडी, थकवा, अंगदुखी खुप त्रासदायक आहे. शिवाय सोबत आर्थिक खर्च ही मोठा होत असतो.

मूत्रपिंड प्रत्यारोपण: पुढे अंतिम टप्प्यावर Kidney Transplant – मूत्रपिंड प्रत्यारोपण हाच एकमेव उपाय सांगितला जातो.

परंतु
– किडनीचा डोनर न मिळणे,
किडनी डोनर मिळाला तर किडनी ट्रान्सप्लांट साठी अत्यंत खर्चिक आणि दीर्घकाळ उपचार,
– एवढा खर्च करूनही बऱ्याचदा दुसऱ्याची किडनी शरीरात मॅच होत नाही.
– आणि सगळ्यात महत्त्वाचे kidney Transplant यशस्वी झाल्यावर देखील त्या बदललेल्या किडनीची 10 ते 15 वर्ष तिची वैधाता सांगितली जाते.

म्हणजे त्यानंतर ही पुन्हा पहिले दिवस येऊ शकतात. अशा अडचणी येतात.
हे CKD आजारा बाबतीत ऍलोपॅथी शास्त्राची मर्यादा आहे.

आता आयुर्वेद शास्त्रा बद्दल बोलू,

आयुर्वेद ग्रंथात वर्णन केलेल्या 13 प्रकारच्या मूत्रकृच्छ व्याधीच्या संप्राप्तीचा विचार करून त्यानुसार CKD वरती आयुर्वेद उपचार केली जाते.

आयुर्वेद शास्त्रात मात्र CKD वरती खुप सुंदर Result पहायला मिळतात.

मात्र आयुर्वेदात किडनीवर अभ्यास असलेल्या तज्ञ डॉक्टरांकडून, केवळ वनस्पति जन्य (हर्बल) औषधीद्वारे उपचार आणि पथ्य पालन करणे आवश्यक आहे.

तज्ञ डॉक्टर:
डॉ. प्रशांत खाडे
M. D. (AYURVED), F.I.C.H. ,
Ph.D. – Research Study Chronic Kidney Disease (CKD).

यांच्या मार्गदर्शना खाली हिलवाईब आयुर्वेद सुपर स्पेशालिटी किडनी केअर सेंटर, पिंपरी पुणे द्वारे,

वनस्पतिजन्य (पूर्णत: हर्बल ) आयुर्वेद औषधी व आहार विहार याद्वारे उपचार करताना आम्हाला खुप उत्तम रिसल्ट दिसत आहेत.

योग्य वेळी उपचार घेतलेल्या
20 -25 % रुग्नामध्ये Lab report पूर्णत: normal होऊन पथ्य संभाळत हे रुग्न सामान्य जीवन जगत आहेत.

30- 35 % रुग्न डायलेसिस मधुन बाहेर आले आहेत. रुग्न क्लिनिकली पूर्णत: नॉर्मल असुन आयुर्वेद मेडिसिन व पथ्य संभाळत यांचे Sr Creatinine 2 ते 4 दरम्यान स्थिर राहत आहे.

तर 30 – 35% रुग्नांचे आठवड्यातून होणाऱ्या डायलेसीस ची संख्या कमी करण्यात आम्हाला यश मिळत आहे.

साधारन 15 – 20 % रुग्णांमध्ये Failure आहे. त्याची कारणे ही तशीच आहेत,
– रुग्नाला सांगितल्या प्रमाणे आहार – विहार संभाळता न येणे.
– आयुर्वेद Medicine घेण्यास आळस
– धैर्य नसल्याने अर्ध्यातच उपचार थांबवणे.
– फार क्वाचित आयुर्वेद मेडिसिन सूट न होणे.
– जन्मत: गंभीर आजार असणे.
– अनियंत्रित मधुमेह – अति प्रमाणात केमिकल औषधी चे सेवन – मद्यपान आदि व्यसन या मुले किडनी injury न भरण्या सारखी असणे. इत्यादी कारणे आहेत.

डॉ प्रशांत खाडे सरांनी 2009 पासून आजपर्यंत 2100 पेक्षा अधिक CKD रुग्णांना आयुर्वेद उपचार दिलेले आहेत.

यामध्ये वापरली जाणारी औषधी ही पूर्णतः वनौषधी असतात. आयुर्वेद वैद्यांच्या देखरेखीत वनस्पतीच्या काढयाची खलात भावना देऊन औषधीची गुणवत्ता वाढवली जाते.

यात कुठल्याही प्रकारचे खनिज द्रव्ये किंवा केमिकल नसते.

ही औषधी व पथ्य किडनीच्या आजाराच्या मूळावर काम करणारी असून, कुठल्याही प्रकारचे side effects याने होत नाहीत.

विशेष म्हणजे, आयुर्वेद उपचार देताना, आधी पासून चालू असलेले Allopathy उपचार – डायलिसिस लगेच बंद केले जात नाही.

आयुर्वेद उपचाराने जस जसे रुग्णामध्ये क्लिनिकली व लॅब रिपोर्ट मध्ये बदल होत जातील, तसे तसे टप्या टप्याने Allopathy उपचार – डायलिसिस Allopathy Physicians डॉक्टरांच्या सल्ल्याने कमी करत करत बंद केले जाते.
पुढच्या टप्प्यात आयुर्वेद औषधी ही बंद केली जातात.

हे उपचार करताना, औषधी सोबत पथ्ये पालन खुप गरजेचे आहे. जेवढे पथ्य पालन व्यवस्थित होते, तेवढा रुग्ण लौकर बरा होऊ लागतो.

निष्कर्ष:
CKD ही एक गंभीर पण नियंत्रणात ठेवता येणारी स्थिती आहे.

वेळेवर निदान आणि योग्य ठिकाणी अनुभवी व तज्ञ आयुर्वेद डॉक्टरांद्वारे आयुर्वेद उपचार केल्यास रुग्णाचे जीवनमान चांगले राहू शकते.

लेखक:
Dr Saurabh B Kadam
M. D. (AYURVED), Pune
आयुर्वेद व पंचकर्म तज्ञ

(सन 2015 पासून, आप्तश्री आयुर्वेद, पुणे व Healvibe Ayurveda Super Speciality Kidney Care Center, Pimpri Pune येथे आयुर्वेद पंचकर्म उपचारां सोबत ckd रुग्णांवर काम करत आहेत.)

Ayurved, Ayurvedic, CKD, Healthy Life With Ayurveda

by shriayurvedic01@gmail.com

0 Comments

ckd kidney RFT

November 30, 2023

छंद औषध निर्माणाचा।।

Ayurvedic, आयुर्वेद सर्वांसाठी, वैद्योहं Vaidyoham

by shriayurvedic01@gmail.com

0 Comments

arthritis, ayurved, Ayurved Treatment, ayurvedic, chyavanprash, suvarna prasha

Vd Saurabh B Kadam. M.D. (Ayurved) असेच एके ठिकाणी डोंगर - दऱ्यातून वाट निघून पुढे पर्वतावर घनदाट जंगलात एक प्राचीन तीर्थस्थळ असते

October 20, 2023

सुप्रजननासाठी आयुर्वेद चिकित्सा…!
भाग १

Ayurved, Ayurvedic, infurtility, Panchakaram, आयुर्वेद सर्वांसाठी, वंध्यत्व

by shriayurvedic01@gmail.com

0 Comments

ayurved, Ayurved Treatment, ayurvedic, infurtility, वंध्यत्व

- Dr Saurabh B Kadam, M.D. (Ayurved), Pune आयुर्वेद शास्त्रानुसार सदृढ बालक जन्माला येण्यासाठी ऋतू,क्षेत्र,अंबु आणि बीज या चार गोष्टींची आवश्यकता असते.१)ऋतू : वयाची योग्य अवस्था२)क्षेत्र : गर्भाशयाची उत्तम स्थिती३)अंबु: गर्भारपनात गर्भाचे पोषण करण्याची शरिराची ताकत४)बीज: उत्तम गुणवत्तेचे स्त्री - पुरुष

October 3, 2023

सोशल मिडियावरच्या अर्ध्या #हेल्थ टिप्स

Uncategorized

by shriayurvedic01@gmail.com

0 Comments

आज Facebook ,Instagram, YouTube, whats up आदी वेगवेगळ्या सोशल मिडियावर अर्ध्या हळकुंडाने पिवळे झालेल्या अन आयुर्वेदाचा धंदा करणाऱ्या लोकांचे वेगवेगळे आरोग्यविषयक ज्ञान प्रदर्शन चालू असते. ह्याचा पाला खावा, याचा रस प्या।।दात घासू नका, तसंच पाणी प्या।नुसत्या ताकावर रहा

September 13, 2023

Hybridization (Hybrid Food) is Couse Of Cancer…!

Ayurved, cancer

by shriayurvedic01@gmail.com

0 Comments

ayurved, Ayurved Treatment, ayurvedic, cancer, Good way to eat, how to eat food, Hybrid food, tumer

* हायब्रीडायझेशन अन महाप्रलय * *"शुद्ध बीजापोटी । फळे रसाळ गोमटी ।।"* बीज उत्तम दर्जाचे असेल तर येणारा वृक्ष ही उत्तम असेल।। त्याची फळे ही रसाळ असतील । *संस्कार - पोषण आदी महत्वाचे पण त्याही आधी शुद्ध बीज महत्वाचे।* सुसंस्कृत कर्तृत्ववाण

August 22, 2023

CKD Ayurved Treatment

Ayurved, free from Dialysis

by shriayurvedic01@gmail.com

0 Comments

CKD

Free from Dialysis किडनी फेलियर CKD रोगियों के लिए शुद्ध आयुर्वेद उपचार… Visit our YouTube channel for patients feedback

June 25, 2023

Swarna Prashana

Ayurvedic, Healthy Life With Ayurveda, Panchakaram, आयुर्वेद सर्वांसाठी

by shriayurvedic01@gmail.com

0 Comments

ayurved, Ayurved Treatment, ayurvedic, suvarna prasha

Swarna Bindu Prashana *सुवर्णप्राशन/सुवर्णबिंदूप्राशन* According to Ayurveda, childhood is up to 16 years of age. It mainly affects the physical and mental development of the child up to the age of 16 years. During this period, special attention should be

Blog

डायबिटीज़ के शुरुआती 10 लक्षण

Diabetes ची सुरुवातीची 10 लक्षणे

छंद औषध निर्माणाचा।।

सुप्रजननासाठी आयुर्वेद चिकित्सा…!
भाग १

सोशल मिडियावरच्या अर्ध्या #हेल्थ टिप्स

Hybridization (Hybrid Food) is Couse Of Cancer…!

CKD Ayurved Treatment

Swarna Prashana

Contact Details

Twitter Feed

Terms and conditions

Privacy Policy

Refunds or Cancellations Policy

Contact Us